sol.kzbydocs.com


Лекция - ІІ тарау. Вирустар − тіршіліктің жасушасыз түрі

сорт: есептік | күні бойынша
31.10.20
[6]
шерту:23

Лекция - ІІ тарау. Вирустар − тіршіліктің жасушасыз түрі
100 топқа бірігетін вирустар мыңнан астам өсімдік ауруларын қоздырады. Вирус зақымдаған өсімдіктердің жапырағында, басқа мүшелерінде түрлі түсті дақтар, жолақтар пайда болады. Вирустардың әсерінен кейбір өсімдіктің бойы өспей, пішіні өзгереді. Астық дақылдарын зақымдаған вирустар оның түсімін төмендетеді.
Вирус ағзаның жасушаларына еніп, тіршілігін бұзады, ауру тудырады. Олар: ту мау, балалардың сал ауруы, қызылша, сары ауру, шешек, ұшық, ИТИС (иммунитет тапшылығын иемденген синдром). Бұл ауруларды емдеу өте қиын. Вирустарға антибиотик дәрілер әсер етпейді. Көбіне ағзаның иммунитет жүйесі ғана ауру туғызатын вирустардың шамадан тыс көбейіп кетуін тежейді.
itest.kz/lekciya_ii_tarau_virust...zhasushasyz_turi


вирус қандай ауру туғызады

Вирустар – тіршіліктің В соответствии с пунктом 8 Единых правил исчисления средней заработной платы, утвержденных постановлением Правительства Республики Казахстан от 29 декабря 2007 года №1394, средний дневной (часовой) ...
Согласно требованиям ст. 40 - 1 Трудового кодекса Республики Казахстан для исполнения обязанностей временно отсутствующего работника без освобождения от работы, определенной трудовым договором, ...
Полиомиелит - тез таралатын індет. Полиомиелит вирусы тұмау вирусымен салыстырғанда өте кішкентай болады. 1916 жылы Нью - Йоркте полиомиелиттен 2 мыңдай адам қайтыс болып, 7 мыңдай адам сал ауруына шалдыққан. Бұл ауру, әсіресе балалар арасында кең таралған. Оның қоздырғышы су, тағам және ауа арқылы таралады. Полиомиелит індеті Қазақстанда, әсіресе 1961 жылы кең өріс алды.
Вирус деген латынның «vjrus» деген сөзінен алынып «у» деген ұғымды білдіреді.Бұл терминді алғаш рет ғылымға Нидерланд ғалымы М.В. Бейерник 1899жылы енгізді.Вирусты алғаш орыс ғалымы Д.И:Ивановский 1892жылы темекі жапырағының теңбіл ауруынан тапты. Вирустар-тіршіліктің жасушасыз тобына жатады,олардың бір бөлігі бір тірі жасушаның ішіне еніп ,сол жасушаның есебінен өз тіршілігін жалғастырады және сол тірі жасушаның ішінде көбейе алады.Сондықтан вирустар паразитті тіршілік етуге ғана бейімделген.Вирустардың өзіне тән екі түрлі қасиеті бар.
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың вирус туралы төменгі кластан білетіндерін еске түсіре отырып вирустың ашылу тарихы, құрылысы, тірі организмдерді уландыру жолдары, бактериофаг, вирус арқылы таралатын ауру түрлері туралы мағлұмат беру.
1. Оқушылармен вирустың ашылу тарихы, құрылысы, тірі организмдерді уландыру жолдары, бактериофаг, вирус арқылы таралатын ауру түрлері туралы талқылау;
- Эбола вирусы қандай вирус? Оқушылар мәтінмен танысады. Өз ойларын түсініктерін жеткізеді, білімдерін тәжірибелерін жинақтайды, білімдерін көрсетуге әрекетенеді. Топ болып жұмыс істеп оқушылар қорғайды.
Ауру туғызатын вирустар. Вирус ағзаның жасушаларына еніп, тіршілігін бұзады, ауру тудырады. Олар: тұмау, балалардың сал ауруы, қызылша, сары ауру, шешек, ұшық, ИТИС (иммунитет тапшылығын иемденген синдром). Бұл ауруларды емдеу өте қиын. Вирустарға антибиотик дәрілер әсер етпейді. Көбіне ағзаның иммунитет жүйесі ғана ауру туғызатын вирустардың шамадан тыс көбейіп кетуін тежейді.
Өсімдіктерде вирустар тудыратын аурулар. 100 топқа бірігетін вирустар мыңнан астам өсімдік ауруларын қоздырады.
Бірақ бактерия спораларының көбеюге ешқандай қатысы жоқ. Бактериялар барлық жерде: ауада, суда, тағамда, топырақта, өлі денелер мен тірі ағзаларда кездеседі. Суық болса да Арктика, Антарктида, өте ыстық Сахара шөлінде де, 80°С ыстық қайнарларда да, жерасты суларында да кездеседі.
Қолайлы жағдайда (ауа, су, қорек жеткілікті болғанда) бактериялар бөліну арқылы көбейеді. Мұндайда бір жасуша екіге бөлінеді. Пайда болған жас жасуша әрбір 20 минут сайын бөлініп отырады.
Жаңа өсіп келе жатқан жас мүшелерде тірек ұлпасы бірден жетілмейді. Жас, тірі жасушалардың сыртындағы қабықшасы тығыз, әр түрлі кедергілерге төтеп бере алады. Мүшелердің дамуына байланысты тірек ұлпалары да жетіледі. Әлі піспеген көк өрік, шие және т. б. сүйекті жемістерді жарып көрген боларсыңдар. Олардың ішіндегі тұқымының сыртындағы сүйегі өте жұмсақ, ақ түсті. Өрік пісуге таяғанда сүйегі қатайып, қоңыр түске айналады. Тұқымды зақымданудан қорғау үшін алғашында тірек ұлпаларындағы жасушалар тірі болады.
Жарғақшаның қызметі: 1) жасушаның ішіндегі барлық қоректік заттар мен қажетсіз өнімдер жарғақша арқылы өтеді. Себебі плазмалық жарғақшаның өте жұқарған жерін саңылау дейді. Заттардың барлығы саңылаулар арқылы өтеді; 2) плазмалық жарғақша жасушаның ішіне қажетті заттарды оңай өткізіп, зиянды заттарды өткізбейді; 3) жарғақша арқылы жасуша қоршаған ортамен қатынас жасайды. Әр түрлі заттар тек жасушаның ішіне ғана өтпей, көршілес жасушаларға да өтеді. Қатар жатқан екі жасушаның цитоплазмалары саңылау арқылы бір-біріне өтеді.
Цитоплазма